محاسبه حقوق خالص
نویسنده: Henrick Yauماشین حسابها
از حقوق و مزایای ماهانه، حق بیمه سهم کارگر و مالیات بر حقوق کسر میشود و آنچه میماند حقوق خالص است. همه مبالغ به تومان است.
نرخهای سال ۱۴۰۵ است. معافیت ماهانه مالیات حقوق ۴۰ میلیون تومان و پس از آن پلکانهای ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۲۵ و ۳۰ درصد اعمال میشود. حق بیمه سهم بیمهشده ۷ درصد است؛ سهم کارفرما ۲۰ درصد و ۳ درصد بیمه بیکاری بر عهده کارفرماست و از حقوق شما کم نمیشود.
حقوق و مزایای ماهانه
نرخها و مبالغ (قابل ویرایش)
حقوق خالص شما چقدر است؟
بین عددی که در قرارداد کار نوشته شده و عددی که آخر ماه به حساب میآید، دو کسر قانونی فاصله است: حق بیمه سهم کارگر که به سازمان تأمین اجتماعی میرود، و مالیات بر حقوق که کارفرما از طرف شما به سازمان امور مالیاتی میپردازد. آنچه پس از این دو میماند حقوق خالص است.
اعداد این صفحه برای سال ۱۴۰۵ است و همه مبالغ به تومان نوشته شدهاند. توجه کنید که قانون و بخشنامههای مالیاتی به ریال نوشته میشوند؛ هر تومان ده ریال است، و بیشترین خطا در محاسبه حقوق دقیقاً از همینجا بیرون میآید.
پول از کجا کم میشود
-
حق بیمه تأمین اجتماعی. مجموع حق بیمه ۳۰ درصد دستمزد است، اما فقط ۷ درصد آن سهم بیمهشده است و از فیش شما کم میشود. ۲۰ درصد سهم کارفرماست و ۳ درصد بابت بیمه بیکاری هم بر عهده اوست؛ این دو از حقوق شما کم نمیشود، هرچند هزینه استخدام شما را بالا میبرد.
-
معافیت مالیاتی. طبق ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم، سقف معافیت هر سال در قانون بودجه تعیین میشود. برای امسال این سقف سالانه ۴۸۰ میلیون تومان، یعنی ماهانه ۴۰ میلیون تومان است. تا این مبلغ، مالیات حقوق صفر است.
-
نرخ پلکانی. مازاد بر معافیت پلکانپلکان مشمول مالیات میشود: پلکان اول ۱۰ درصد، بعد ۱۵ درصد، بعد ۲۰ درصد، بعد ۲۵ درصد و از پلکان آخر به بالا ۳۰ درصد. هر نرخ فقط روی همان بازه اعمال میشود، نه روی کل حقوق — ورود به یک پلکان بالاتر هرگز باعث نمیشود دریافتی خالص شما کم شود.
-
حقوق پایه و مزایا. حقوق پایه تنها بخشی از عدد است؛ حق مسکن، بن کارگری و پایه سنوات هم به آن اضافه میشوند و از سال ۱۴۰۳ مشمول کسر حق بیمهاند.
چیزی که همه سرش اشتباه میکنند
بیشتر کارگران مشمول قانون کار اصلاً مالیات حقوق نمیدهند. حداقل حقوق ماهانه امسال ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان است و این رقم، حتی با حق مسکن و بن، هنوز خیلی پایینتر از سقف معافیت ماهانه است. پس اگر در فیش حقوقیتان ردیف مالیات دیدید و دریافتیتان نزدیک حداقل است، آن ردیف باید صفر باشد.
اشتباه دوم، قاطیکردن سهم کارگر و سهم کارفرماست. وقتی میگویند «۳۰ درصد حق بیمه»، منظور کل عددی است که به تأمین اجتماعی میرسد، نه چیزی که از جیب شما میرود.
چرا عدد شما ممکن است فرق کند
این ماشینحساب کسورات قانونی را حساب میکند، نه کل فیش حقوقی را. اضافهکاری، نوبتکاری، حق اولاد، بیمه تکمیلی، اقساط وام کارگاهی، مساعده و کسورات توافقی هیچکدام در آن نیست و همهشان عدد نهایی را جابهجا میکنند.
یک نکته فنی هم هست که رویه کارگاهها در آن یکسان نیست: بعضی حق بیمه سهم کارگر را پیش از محاسبه مالیات از درآمد مشمول کم میکنند و بعضی نمیکنند. در ماشینحساب بالا این یک تیک است؛ زدن یا نزدنش نتیجه را تغییر میدهد.
سقف دستمزد مشمول کسر حق بیمه هم نکتهای است که فقط در حقوقهای بالا خودش را نشان میدهد: بالای آن سقف، مبلغ حق بیمه دیگر بالا نمیرود.
پرسشهای پرتکرار
چرا از حقوق من مالیات کم شده در حالی که کم میگیرم؟ اگر دریافتی ماهانه شما زیر سقف معافیت است، مالیات حقوق نباید کسر شود. با واحد حسابداری کارگاه چک کنید و اگر اضافه پرداخت شده بود، طبق ماده ۸۷ قانون مالیاتهای مستقیم قابل استرداد است.
آیا عیدی و پاداش هم مشمول همین نرخهاست؟ عیدی معافیت جداگانهای دارد و تا یکدوازدهم معافیت سالانه از مالیات معاف است. برای همین محاسبهاش از حقوق ماهانه جدا شده است.
سهم کارفرما را چطور بفهمم؟ سهم کارفرما ۲۰ درصد بهعلاوه ۳ درصد بیمه بیکاری است و در لیست بیمه ماهانه کارگاه دیده میشود، نه در فیش حقوقی شما.
نرخها را از کجا باید راستیآزمایی کنم؟ سقف معافیت و پلکانهای مالیات حقوق هر سال در قانون بودجه تعیین و با بخشنامه سازمان امور مالیاتی ابلاغ میشود. حداقل مزد و مزایای تبعی را هم شورای عالی کار در اسفند هر سال تصویب و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ابلاغ میکند.