محاسبه سنوات پایان کار

حق سنوات چیست و چقدر می‌شود؟

وقتی رابطه کاری تمام می‌شود — با پایان قرارداد، با استعفا، با بازنشستگی یا با اخراج — کارفرما باید بابت هر سال سابقه کار، مبلغی به کارگر بپردازد. اسم رسمی‌اش در قانون کار «مزایای پایان کار» است و همه آن را حق سنوات می‌نامند.

ماده ۲۴ قانون کار، مصوب ۱۳۶۹، فرمول را در یک جمله می‌گوید: برای هر سال سابقه، اعم از متوالی یا متناوب، بر اساس آخرین مزد، مبلغی معادل یک ماه حقوق. یعنی ۳۰ روز مزد به ازای هر سال. ارقام این صفحه به تومان است و نرخ‌های سال ۱۴۰۵ را به کار می‌برد.

محاسبه گام‌به‌گام

1. مزد روزانه. آخرین مزد ماهانه تقسیم بر ۳۰. برای حداقل‌بگیر امسال، مزد ماهانه ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان است.

2. تعداد روزهای مزد در هر سال. در حالت عادی ۳۰ روز. اما اگر کارگر پس از رأی مرجع حل اختلاف نخواهد به کارگاه برگردد، تبصره ماده ۱۶۵ رقم را به ۴۵ روز مزد در هر سال می‌رساند.

3. سابقه را ضرب کنید. سابقه متناوب هم حساب می‌شود؛ قانون قید تداوم ندارد. سال‌های ناقص به نسبت ماه محاسبه می‌شوند.

4. بازخرید مرخصی را اضافه کنید. مرخصی استحقاقی استفاده‌نشده در تسویه‌حساب به مزد روزانه خریده می‌شود.

5. خاتمه به دلیل بازنشستگی یا ازکارافتادگی کلی. ماده ۳۱ همان ۳۰ روز مزد در هر سال را مقرر می‌کند، و تصریح دارد که این مبلغ علاوه بر مستمری است که سازمان تأمین اجتماعی می‌پردازد.

چیزی که سرش دعوا می‌شود

«آخرین مزد» یعنی چه؟ این پرتکرارترین پرونده مراجع حل اختلاف کار است. ماده ۳۶ قانون کار مزد ثابت را مزد شغل به‌علاوه مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل تعریف می‌کند و تبصره ۳ همان ماده، کمک‌هزینه مسکن، خواربار و کمک عائله‌مندی را از آن بیرون می‌گذارد.

یعنی طبق متن قانون، حق مسکن و بن کارگری در مبنای سنوات نمی‌آید. پایه سنوات — که خودش ماهانه ۵۰۰ هزار تومان است — اما مزد است و می‌آید. در سابقه‌های بلند، این اختلاف به چند ده میلیون تومان می‌رسد و برای همین است که سر همین یک کلمه پرونده تشکیل می‌شود.

نکته دوم: بسیاری از کارگاه‌ها سنوات را سالانه و همراه با تسویه پایان قرارداد سالانه می‌پردازند. این پرداخت‌ها از طلب نهایی کسر می‌شود، اما سابقه را پاک نمی‌کند؛ سابقه کار همچنان متناوب و قابل جمع است.

چرا عدد شما ممکن است فرق کند

اگر کارگاه شما طرح طبقه‌بندی مشاغل دارد، مزد گروه و پایه مبنا قرار می‌گیرد و با حداقل مزد قانون کار یکی نیست. مشاغل سخت و زیان‌آور، کارگران فصلی و قراردادهای کارمزدی هر کدام قاعده خاص خود را دارند.

سقف روزهای قابل ذخیره مرخصی هم در کارگاه‌ها یکسان نیست و در ماشین‌حساب بالا یک عدد قابل ویرایش است؛ عدد کارگاه خودتان را بگذارید.

از نظر مالیاتی، بند ۱ ماده ۲۴ قانون مالیات‌های مستقیم مزایای پایان خدمت و بازخرید خدمت را از شمول مالیات بر ارث خارج کرده است.

پرسش‌های پرتکرار

اگر خودم استعفا بدهم سنوات می‌گیرم؟ بله. ماده ۲۴ به خاتمه قرارداد کار اشاره دارد و علت خاتمه را شرط نکرده است. سنوات حق کارگر بابت سابقه است، نه جبران اخراج.

سابقه‌ای که با فاصله بوده هم حساب می‌شود؟ بله. متن ماده صریح می‌گوید «اعم از متوالی یا متناوب». اگر دو دوره جدا در یک کارگاه کار کرده‌اید، مجموع آن‌ها مبنا است.

سنوات و بیمه بیکاری با هم جمع می‌شوند؟ بله، دو چیز جدا هستند. سنوات را کارفرما می‌پردازد و مقرری بیمه بیکاری را صندوق بیمه بیکاری؛ دریافت یکی مانع دیگری نیست.

کمتر از یک سال کار کرده‌ام، چیزی به من می‌رسد؟ متن ماده ۲۴ از کارگری می‌گوید که «یکسال یا بیشتر» کار کرده باشد، اما رویه غالب پرداخت به نسبت ایام کارکرد است و ماشین‌حساب بالا هم همین کار را می‌کند.