محاسبه عیدی و پاداش

عیدی امسال چقدر می‌شود؟

عیدی و پاداش پایان سال کارگران، برخلاف تصور رایج، لطف کارفرما نیست؛ تکلیف قانونی است. قانون مربوط به تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران، مصوب ۱۳۷۰، کارفرما را موظف می‌کند معادل ۶۰ روز آخرین مزد را به هر کارگر بپردازد، مشروط بر آنکه این مبلغ از ۹۰ روز حداقل مزد روزانه قانونی بیشتر نشود.

همین یک جمله، حداقل و حداکثر عیدی هر کارگر مشمول قانون کار را تعیین می‌کند: یک کف که به سابقه و مزد خودش بستگی دارد، و یک سقف که برای همه یکسان است. ارقام این صفحه برای سال ۱۴۰۵ است و به تومان نوشته شده.

محاسبه گام‌به‌گام

1. مزد روزانه را دربیاورید. مزد ماهانه تقسیم بر ۳۰. برای کسی که حداقل می‌گیرد، حداقل حقوق ماهانه امسال ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان است و مزد روزانه‌اش می‌شود ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال، یعنی ۵۵۴٬۱۸۵ تومان.

2. در ۶۰ ضرب کنید. این عیدی خام است: معادل دو ماه مزد.

3. با سقف مقایسه کنید. سقف برابر است با ۹۰ روز حداقل مزد روزانه. امسال این سقف ۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ تومان است. هر عددی بالاتر از آن باشد، به همین رقم بریده می‌شود.

4. اگر کمتر از یک سال کار کرده‌اید، به نسبت حساب کنید. عیدی به نسبت ایام کارکرد پرداخت می‌شود؛ شش ماه کار یعنی نصف عیدی.

5. مالیات را کم کنید. عیدی تا یک‌دوازدهم معافیت سالانه مالیات حقوق معاف است؛ امسال یعنی تا ۴۰ میلیون تومان.

چیزی که سرش دعوا می‌شود

اختلاف همیشگی بر سر معنای «آخرین مزد» است. مزد ثابت، طبق ماده ۳۶ قانون کار، مزد شغل به‌علاوه مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل است، و تبصره ۳ همان ماده صریح می‌گوید کمک‌هزینه مسکن، خواربار و کمک عائله‌مندی جزو مزد ثابت نیست. یعنی حق مسکن و بن کارگری، طبق متن قانون، در مبنای عیدی نمی‌آید.

با این حال بسیاری از کارگاه‌ها آن‌ها را در مبنا می‌آورند و عیدی بیشتری می‌دهند؛ این به سود کارگر است و منعی ندارد. اما اگر کارگاهی آن‌ها را نیاورد، از نظر قانونی خطا نکرده. برای همین است که دو کارگر با فیش حقوقی ظاهراً یکسان، عیدی متفاوت می‌گیرند.

نکته دوم: کارگری که حداقل می‌گیرد، عیدی‌اش دقیقاً ۳۳٬۲۵۱٬۱۰۰ تومان می‌شود و هرگز به سقف نمی‌خورد. سقف فقط برای مزدهای بالاتر معنا دارد.

چرا عدد شما ممکن است فرق کند

اگر در طول سال ترک کار کرده و دوباره برگشته‌اید، یا قراردادتان وسط سال عوض شده، مبنای «آخرین مزد» و تعداد روزهای کارکرد هر دو تغییر می‌کنند. کارگرانی که مشمول طرح طبقه‌بندی مشاغل هستند مزد گروه و پایه دارند و عدد پایه‌شان با مزد قانون کار یکی نیست.

کارکنان مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری اصلاً مشمول این قانون نیستند و پاداش پایان سالشان هر سال جداگانه در هیئت وزیران تصویب می‌شود.

پرسش‌های پرتکرار

اگر وسط سال بیکار شوم عیدی می‌گیرم؟ بله. عیدی کارگرانی که کمتر از یک سال کار کرده‌اند به نسبت ایام کارکرد محاسبه و در زمان تسویه‌حساب پرداخت می‌شود. ترک کار، اخراج یا پایان قرارداد در این حق تفاوتی ایجاد نمی‌کند.

کارفرما می‌تواند عیدی را قسطی بدهد؟ قانون زمان پرداخت را به پایان سال گره زده و پرداخت قسطی، توافقی است. اگر کارفرما اصلاً نپردازد، موضوع در اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی قابل طرح است.

آیا از عیدی حق بیمه کم می‌شود؟ عیدی مزایای غیرمستمر است و مبنای کسر حق بیمه تأمین اجتماعی قرار نمی‌گیرد. مالیات اما، بالاتر از سقف معافیت، به آن تعلق می‌گیرد.

سقف عیدی هر سال عوض می‌شود؟ بله، چون به حداقل مزد روزانه گره خورده و حداقل مزد را شورای عالی کار هر اسفند تصویب می‌کند. با تغییر حداقل مزد، سقف عیدی سال بعد هم خودبه‌خود جابه‌جا می‌شود.